Δευτέρα, 19 Απριλίου 2021

Υπώνυμα

 


 Τα τρόφιμα είναι υπερώνυμο όλων.

Τα λαχανικά, ζυμαρικά, φρούτα και κρεατικά είναι υποκατηγορίες, υπώνυμα δηλαδή  της έννοιας «τρόφιμα»

Υπώνυμα της έννοιας φρούτα είναι: μήλο, μπανάνα, αχλάδι

Υπώνυμα της έννοιας κρεατικά είναι: κοτόπουλο, μοσχάρι, χοιρινό

Υπώνυμα της έννοιας λαχανικά είναι: μαρούλι, σπανάκι, μελιτζάνα

Υπώνυμα της λέξης ζυμαρικά είναι: μακαρόνια, κριθαράκι, κανελόνια

Τρίτη, 13 Απριλίου 2021

Υποθετικές προτάσεις (θεωρία)

ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 

       Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του όρου - προϋπόθεσης

       ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

·         Τους υποθετικούς συνδέσμους : εάν, αν , σαν, άμα

 

·         Με τις εκφράσεις : έτσι και, σε περίπτωση που

 

Αν τα καταφέρεις, θα σού πάρω ένα δώρο

Άμα χαλάσει ο καιρός, πάει η εκδρομή μας

Σε περίπτωση που δυσκολευτείς, θα έρθω εγώ

       Προσοχή : ο σύνδεσμος αν μπορεί να εισάγει και πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις :

Με ρώτησε αν ενδιαφέρομαι για την εκδρομή ( πλάγια ερώτηση, αντικείμενο στο ρήμα ρώτησε)

 

       Η υποθετική πρόταση λέγεται υπόθεση, ενώ η πρόταση που προσδιορίζεται λέγεται απόδοση . Υπόθεση και απόδοση αποτελούν έναν υποθετικό λόγο.

ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

                      ΥΠΟΘΕΣΗ

ΑΠΟΔΟΣΗ

             Αν μ’ εμπιστευτείς,

                 Αν διάβαζες,

θα δείξω εχεμύθεια

θα είχες καλύτερους βαθμούς

 

Παντελής Καλιότσος, «Πασχαλινή Ιστορία»

 

Αρχή φόρμας

Ερώτηση 1 

Να δώσετε έναν άλλον τίτλο στην ιστορία.

 

Ερώτηση 2 

Πόσο διαρκεί η ιστορία μας;

ένα μήνα

μία βδομάδα

 

Ερώτηση 3 

Ο αφηγητής …………………………… στην ιστορία.

συμμετέχει

δε συμμετέχει

 

Ερώτηση 4 

Ο αφηγητής του κειμένου είναι

ομοδιηγητικός -δραματοποιημένος

ετεροδιηγητικός - μη δραματοποιημένος, παντογνώστης

 

Σάββατο, 10 Απριλίου 2021

Χρονικές προτάσεις (θεωρία)

 


Η έννοια του χρόνου δηλώνεται με :

1. Επιρρήματα και επιρρηματικές εκφράσεις : αργότερα, νωρίς, αύριο, χρόνο με το χρόνο, εδώ και μέρες κλπ.

2. Αιτιατική ή σπάνια γενική και ονομαστική : τη νύχτα , το χειμώνα, του χρόνου , η ώρα δέκα φτάσαμε εκεί κ.α.

3. Εμπρόθετους προσδιορισμούς : μετά τον πόλεμο , πριν από το τέλος, κατά την εφηβεία κ.α.

4. Χρονικές μετοχές : τραυματίστηκε τρέχοντας με το πατίνι .

5. Χρονικές προτάσεις : Ήταν ακόμα νύχτα, όταν ξεκινήσαμε .

6. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του χρόνου : Πέθανε νέος .

 

 

ΟΙ ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

      Λειτουργούν ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου

 

      ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

·         χρονικούς συνδέσμους : όταν, σαν, ενώ, αφού, καθώς, πριν (να), ώσπου, ωσότου, όποτε, αφότου, μόλις, προτού, όποτε, άμα

 

·         λέξεις και εκφράσεις που λειτουργούν ως χρονικοί σύνδεσμοι :  ότι, κάθε που, έως ότου να, εκεί που, όσο να, μέχρι να κ.λ.π.

 

Όταν αντιδρούμε μπροστά στις αδικίες, χτίζουμε την ειρήνη.

Όποτε τον βλέπω, εκνευρίζομαι άσχημα.

Μην κάνετε φασαρία, μέχρι να γυρίσω .

Αφού διάβασε, άνοιξε τον υπολογιστή.

 

Εκεί που μιλούσαμε, άρχισε να βρέχει καταρρακτωδώς .

 

*      Οι χρονικές προτάσεις έχουν άρνηση δε(ν), εκτός αν εισάγονται με έκφραση που περιέχει να, οπότε έχουν άρνησημη(ν). 

Διδώ Σωτηρίου, Ταξίδι χωρίς επιστροφή (άσκηση τεχνικής)

 

Αρχή φόρμας

Ερώτηση 1 

Η αφήγηση γίνεται κυρίως σε ... γραμματικό πρόσωπο.

α΄

β΄

γ΄

 

Ερώτηση 2 

Ο αφηγητής …………………………… στην ιστορία.

συμμετέχει

δε συμμετέχει

 

Ερώτηση 3 

Ο αφηγητής είναι

ετεροδιηγητικός και παντογνώστης

ομοδιηγητικός και δραματοποιημένος

 

Ερώτηση 4 

Τα γεγονότα ……………………………………… με τη χρονολογική σειρά τους, συνεπώς η αφήγηση είναι γραμμική.

παρουσιάζονται

δεν παρουσιάζονται

 

Άσκηση συντακτικού στην Αρχαία Ελληνική

 

Το υποκείμενο του ρματος είναι σε ονομαστική πτώση.

Το αντικείμενο μπορεί να είναι σε γενική ή δοτική ή αιτιατική.

Λέμε πάντα: υποκείμενο του ρήματος... ή αντικείμενο του ρήματος ...

Δε λέμε ποτέ κατηγορούμενο του ρήματος....  Το κατηγορούμενο αναφέρεται στο υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρηματικού τύπου.

π.χ. Σωκράτης στί σοφός.

Σωκράτης=υποκείμενο του ρήματος στί (ποιος είναι; )

σοφός =κατηγορούμενο στο υποκείμενο Σωκράτης (δηλ. αναφέρεται στη λέξη Σωκράτης).  Το ρήμα στί =συνδετικό ρήμα. (η λέξη σοφός αποδίδει μια ιδιότητα στο υποκείμενο Σωκράτης)

Ο λληνες νόμαζον τς θήνας στυ. (οι Έλληνες ονόμαζαν την Αθήνα «άστυ»)

οι λληνες =υποκείμενο του ρήματος νόμαζον (ποιοι ονόμαζαν;)

τάς θήνας =αντικείμενο του ρήματος νόμαζον (τι ονόμαζαν;)

στυ = κατηγορούμενο στο αντικείμενο τς θήνας (δηλ. αναφέρεται στη λέξη τάς θήνας) Το ρήμα νομάζω είναι συνδετικό (πώς την ονόμαζαν την Αθήνα; ποιο όνομα της απέδιδαν;)

 

 

 

 

 

Ερώτηση 1 

Ὡς δὲ Άλέξανδρος ἐς Γόρδιον παρῆλθεν (=Όταν ο Αλέξανδρος έφτασε στο Γόρδιο): ποια είναι η συντακτική λειτουργία της λέξης «Ἀλέξανδρος»;

Υποκείμενο του ρήματος παρλθε

Αντικείμενο του ρήματος παρλθε

Κατηγορούμενο στο Γόρδιον

 

 Ερώτηση 2 

πόθος λαμβάνει αὐτὸν τὴν ἅμαξαν ἰδεῖν τὴν Γορδίου καὶ τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης τὸν δεσμόν (=τον κατέλαβε πόθος να δει την άμαξα του Γορδίου και τον δεσμό του ζυγού της άμαξας): ποιο είναι το υποκείμενο του ρήματος «λαμβάνει»;

ποιος λαμβάνει;

πόθος

ατόν

τήν μαξαν

τόν ζυγόν

 

 Ερώτηση 3 

πόθος λαμβάνει αὐτὸν τὴν ἅμαξαν ἰδεῖν τὴν Γορδίου καὶ τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης τὸν δεσμόν (=τον κατέλαβε πόθος να δει την άμαξα του Γορδίου και τον δεσμό του ζυγού της άμαξας): ποιο είναι το αντικείμενο του ρήματος «λαμβάνει»;

ποιον λαμβάνει;

πόθος

ατόν

τήν μαξαν

τόν δεσμόν

 

 Ερώτηση 4 

πόθος λαμβάνει αὐτὸν τὴν ἅμαξαν ἰδεῖν τὴν Γορδίου καὶ τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης τὸν δεσμόν (=τον κατέλαβε πόθος να δει την άμαξα του Γορδίου και τον δεσμό του ζυγού της άμαξας): ποιο είναι το αντικείμενο του «ἰδεῖν»;

δεν = να δει» (ο τύπος δεν είναι απαρέμφατο του ρήματος ρ =βλέπω.  Μεταφράζεται με βουλητική πρόταση =να +ρήμα =να δει. Τα απαρέμφατα έχουν κι αυτά υποκείμενα και αντικείμενα, επειδή είναι τύποι του ρήματος. )

Για να βρω το αντικείμενο θα ρωτήσω «τι να δει;»

(υπάρχουν 2 αντικείμενα)

πόθος

τήν μαξαν

το ζυγο

τς μάξης

τόν δεσμόν

 

 

Παρακείμενος και υπερσυντέλικος σε σύνθετα ρήματα

Θυμηθείτε: στα σύνθετα ρήματα ο αναδιπλασιασμός μπαίνει στο θέμα του απλού ρήματος.

π.χ. γέγραφα, συγγέγραφα, καταγγραφα / συνεγεγράφειν, κατεγεγράφειν

 

Ερώτηση 1

Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

Παρακείμενος του γυμνάζει:  

Παρακείμενος του κγυμνάζει:  

Υπερσυντέλικος του γυμνάζει:  

Υπερσυντέλικος του κγυμνάζει: 

Θυμηθείτε: κ + σύμφωνο, ξ + φωνήεν

 

 Ερώτηση 2 

Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

Παρακείμενος του πράττομεν:  

Παρακείμενος του διαπράττομεν:  

Υπερσυντέλικος του πράττομεν:  

Υπερσυντέλικος του διαπράττομεν: 

 

 Ερώτηση 3 

Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

Παρακείμενος του διακόπτουσιν:  

Υπερσυντέλικος του διακόπτουσιν :