Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα βασιλεία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα βασιλεία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2026

Oι δρακόντειοι νόµοι

 

 O ∆ράκοντας όρισε για όλα τα αδικήµατα µια τιµωρία, τον θάνατο. Όσοι κατηγορούνταν για τεµπελιά, τιµωρούνταν µε θάνατο. Επίσης και αυτούς που έκλεβαν φρούτα ή λαχανικά τους τιµωρούσαν το ίδιο αυστηρά, όπως εκείνους που είχαν σκοτώσει. Γι' αυτό ο ∆ηµάδης πολύ σωστά είπε ότι ο ∆ράκοντας έγραψε τους νόµους του µε αίµα και όχι µε µελάνι. Μάλιστα ρώτησαν και τον ίδιο γιατί όρισε ως τιµωρία για όλα σχεδόν τα αδικήµατα το θάνατο. Εκείνος τότε απάντησε ότι τα µικρά αδικήµατα αξίζουν αυτή την τιµωρία, για τα µεγάλα όµως δεν υπάρχει µεγαλύτερη τιµωρία από αυτήν.

Πλούταρχος, Σόλωνας, 17 (διασκευή) 

 

Oι νόμοι του Δράκοντα ήταν χαραγμένοι σε μαρμάρινες πλάκες.

Η θυσία του τελευταίου βασιλιά της Αθήνας

 Οι ∆ωριείς που είχαν εγκατασταθεί στην Πελοπόννησο, θέλησαν να καταλάβουν την Αθήνα. Για να είναι µάλιστα πιο σίγουροι ότι θα τα καταφέρουν, ρώτησαν το µαντείο των ∆ελφών. Το µαντείο απάντησε ότι θα πετύχαιναν το σκοπό τους, αν δε σκοτωνόταν ο βασιλιάς της Αθήνας.

Μόλις το έµαθε ο βασιλιάς της Αθήνας, ο Κόδρος, ντύθηκε βιαστικά µε ρούχα χωρικού και τράβηξε για το στρατόπεδο των ∆ωριέων. Εκεί συνάντησε δυο στρατιώτες και τους επιτέθηκε. Αυτοί όµως αµύνθηκαν και κατάφεραν να τον σκοτώσουν. Την άλλη µέρα οι Αθηναίοι ζήτησαν να θάψουν το νεκρό βασιλιά τους. Τότε οι ∆ωριείς κατάλαβαν τι λάθος είχαν κάνει. Η Αθήνα όµως είχε σωθεί.

Άρειος Πάγος στο χτες και το σήμερα

 Ο Άρειος Πάγος: Ιστορία και Σύγχρονη Λειτουργία
 

α) Γιατί πήρε την ονομασία αυτή ο Άρειος Πάγος;
Ο Άρειος Πάγος πήρε το όνομά του από τον λόφο του Άρεως (Πάγος = βραχώδης λόφος), έναν μικρό λόφο βορειοδυτικά της Ακρόπολης των Αθηνών.

Μυθολογική εκδοχή: Σύμφωνα με την πιο διαδεδομένη εκδοχή, ο λόφος πήρε το όνομά του επειδή εκεί δικάστηκε ο θεός Άρης από τους άλλους θεούς για τη δολοφονία του Αλιρρόθιου, γιου του Ποσειδώνα.
 

β) Τι είναι σήμερα ο Άρειος Πάγος;
Σήμερα, ο Άρειος Πάγος είναι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ελληνικής Δημοκρατίας, το οποίο ανήκει στη δικαιοδοσία των πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων.
 

Λειτουργία: Δεν δικάζει υποθέσεις σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό, αλλά λειτουργεί ως Ακυρωτικό Δικαστήριο.
 

Ρόλος: Ελέγχει τη σωστή εφαρμογή των νόμων από τα κατώτερα δικαστήρια και διασφαλίζει την ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη τη χώρα. Επίσης, ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων των δικαστηρίων και διατηρεί τη νομιμότητα της ποινικής δίωξης.
 

γ) Ποια τοπική διοίκηση της Στερεάς Ελλάδας (Νοέμβριος 1821) έφερε το ίδιο όνομα;
Κατά την Ελληνική Επανάσταση, τον Νοέμβριο του 1821, συγκροτήθηκε στη Στερεά Ελλάδα ένα επαναστατικό διοικητικό σώμα με το όνομα Άρειος Πάγος της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος. Ήταν από τις πρώτες μορφές τοπικής επαναστατικής διοίκησης πριν από τα πανελλήνια συντάγματα

Κυλώνειο άγος

Κυλώνειον Αγος, Οι Νεκροί Του Φαλήρου by mata

 

 ΤΟ ΚΥΛΩΝΕΙΟ ΑΓΟΣ

Ο Κύλωνας ήταν Αθηναίος, ο οποίος είχε ευγενική καταγωγή και ήταν γαμπρός του τυράννου των Μεγάρων, Θεαγένη. Ήταν όμορφος κι αρκετά δημοφιλής, καθώς το 640 π.Χ. είχε αναδειχθεί Ολυμπιονίκης. Έως τη στιγμή που επιχείρησε το πραξικόπημα στην Αθήνα, ο Κύλωνας δεν είχε διατελέσει άρχοντας ούτε είχε αναπτύξει άλλη πολιτική δράση. Ωστόσο, υπολόγιζε στη δημοτικότητά του και στην υποστήριξη που θα του παρείχε ο Θεαγένης, αλλά και στα λόγια ενός χρησμού.

Σύμφωνα με τη συνήθεια της εποχής, ο Κύλωνας πριν επιχειρήσει οτιδήποτε έπρεπε να ζητήσει τη συμβουλή του θεού της μαντικής, του Απόλλωνα. Έτσι, πήγε στους Δελφούς, όπου ο θεός του αποκάλυψε τα εξής: «κατά τη διάρκεια της μεγαλύτερης γιορτής του Δία να καταλάβει την ακρόπολη της Αθήνας». Τότε ο Κύλωνας, θεωρώντας ως μέγιστη γιορτή του Δία τα Ολύμπια, κατέλαβε την ακρόπολη το 632 π.Χ κατά τη διάρκεια της 42ης Ολυμπιάδας. Το στράτευμα που ακολούθησε τον Κύλωνα απoτελείτo κυρίως από Μεγαρείς, τους οποίους απέστειλε ο Θεαγένης. Σύμφωνα όμως με τον Θουκυδίδη, ο χρησμός δεν ξεκαθάριζε αν επρόκειτο για γιορτή Πανελλήνια ή τοπική. Το πιθανότερο ήταν ότι ο χρησμός αναφερόταν στην τοπική εορτή των Διασίων, οπότε όλοι οι Αθηναίοι θα βρίσκονταν εκτός της πόλης τους, καθώς σύμφωνα με το τελετουργικό τους τα Διάσια γιορτάζονταν στην ύπαιθρο. Ενώ λοιπόν το άστυ της Αθήνας θα ήταν σχεδόν άδειο, θα μπορούσε ο Κύλωνας να επιτύχει τον σκοπό του.

Συνεπώς, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ιδιαίτερα θετικά για τον Κύλωνα και τους οπαδούς του. Μόλις οι Αθηναίοι αντιλήφθηκαν τι είχε συμβεί, συγκεντρώθηκαν από την ύπαιθρο και από το άστυ και άρχισαν να πολιορκούν τον Κύλωνα και τις δυνάμεις του που είχαν κλειστεί στην Ακρόπολη. Όπως μας πληροφορεί ο Μ. Lang ("Kylonian conspiracy" 1967) το γεγονός ότι όλοι οι Αθηναίοι, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους προέλευση αντέδρασαν ενάντια στο πραξικόπημα υποδηλώνει ότι η ενέργεια αυτή του Κύλωνα δε θα ικανοποιούσε λαϊκά αιτήματα ούτε ανταποκρινόταν στις ανάγκες μιας κοινωνικής μερίδας, όπως είχε συμβεί στην περίπτωση του Θεαγένη. Η διαπίστωση αυτή θα οδηγήσει το πραξικόπημα του Κύλωνα στην αποτυχία κάτω όμως από τραγικές συνθήκες.

Όταν ο Κύλων κατέλαβε το 632 π.Χ. την Ακρόπολη ήταν πολύ αισιόδοξος και πεπεισμένος για τη θετική έκβαση του πραξικοπήματός του, που θα τον καθιστούσε τύραννο της Αθήνας. Η αισιοδοξία αυτή άρχισε να υποχωρεί, καθώς η πολιορκία εντεινόταν. Οι Αθηναίοι είχαν διακόψει την παροχή νερού προς την Ακρόπολη και η λειψυδρία τυραννούσε όσους είχαν κλειστεί εκεί. Συγχρόνως, οι προμήθειες που είχαν συγκεντρώσει ο Κύλωνας και οι δυνάμεις του, για να μπορέσουν να αντέξουν την πολιορκία, εξαντλήθηκαν.  Η κατάσταση των πολιορκούμενων συνωμοτών επιδεινώθηκε σημαντικά. Οι πολίτες της Αθήνας βλέποντας πως το πραξικόπημα του Κύλωνα πλησίαζε στο άδοξο τέλος του, επέστρεψαν στις εργασίες τους, αφού πρώτα ανέθεσαν τη συνέχεια και διεκπεραίωση της πολιορκίας στους εννέα άρχοντες της πόλης τους. Ο ίδιος ο Κύλωνας, κατανοώντας ότι το σχέδιό του είχε αποτύχει, άρχισε να σχεδιάζει τη διαφυγή του από την Ακρόπολη. Πράγματι, με αρκετή δυσκολία ο ίδιος μαζί με τον αδελφό του κατόρθωσαν να διαφύγουν από τον κλοιό των πολιορκητών τους και να καταφύγουν στα Μέγαρα .

Ωστόσο, οι οπαδοί του Κύλωνα, που στην πλειοψηφία τους ήταν Μεγαρείς , παρέμεναν έγκλειστοι στην Ακρόπολη υπομένοντας τις επιθέσεις των πολιορκητών τους και τις άθλιες συνθήκες που επέβαλε η έλλειψη τροφής και νερού. Διαπιστώνοντας ότι οι δυνάμεις τους άρχισαν να τους εγκαταλείπουν , οι πολιορκούμενοι άνδρες του Κύλωνα παραιτήθηκαν από τον σκοπό τους και προκειμένου να σωθούν κλείστηκαν ως ικέτες στο ναό της Αθηνάς Πολλιάδος. Σύμφωνα με τους άγραφους ηθικούς νόμους της εποχής, όποιος κατέφευγε ως ικέτης σε ναό ή άγαλμα κάποιου θεού, αυτομάτως περνούσε υπό την προστασία του θεού αυτού και κανείς δεν είχε το δικαίωμα να τον βλάψει. Αυτή η παράδοση έχει επιζήσει μέχρι τις ημέρες μας, καθώς οι ναοί ακόμα θεωρούνται χώρος ασυλίας. Ωστόσο, αρκετοί από τους οπαδούς του Κύλωνα ήταν ετοιμοθάνατοι, αφού δεν μπόρεσαν να αντέξουν τις τραγικές συνθήκες της πολιορκίας.

Ο W.Burkert αναφέρει ότι κατά τις θρησκευτικές αντιλήψεις της αρχαιότητας ο θάνατος μέσα στο ναό ήταν ανεπίτρεπτο γεγονός. Τα πτώματα θα προσέβαλλαν την ηθική αγνότητα και θα μόλυναν την ιερότητα του ναού. Τότε, οι εννέα άρχοντες της Αθήνας, φοβούμενοι μήπως μολυνθεί ο ναός της προστάτιδας θεάς της πόλης τους, υποσχέθηκαν στους οπαδούς του Κύλωνα ότι αν εξέρχονταν από το ναό θα τους άφηναν να απομακρυνθούν χωρίς να τους βλάψουν.

Σύμφωνα με τον Πλούταρχο οι συνωμότες δέχτηκαν την πρόταση και άρχισαν να κατεβαίνουν από την Ακρόπολη με σχοινί, το οποίο όμως έσπασε μόλις έφτασαν στο ιερό των Ευμενίδων. Τότε ο Αλκμεωνίδης Μεγακλής, ο οποίος εκείνη την εποχή διατελούσε επώνυμος άρχοντας της Αθήνας, μαζί με τους άλλους άρχοντες αθέτησαν την υπόσχεση τους και σκότωσαν τους ικέτες. Από τη βέβηλη αυτή πράξη προκλήθηκε 'άγος' δηλαδή μεγάλο ανοσιούργημα, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι γνωστό ως "Κυλώνειο άγος". Οι Αθηναίοι που διέπραξαν τους φόνους των ικετών και οι οικογένειές τους θεωρήθηκαν "εναγείς και αλιτήριοι'' δηλαδή μολυσμένοι και αμαρτωλοί, ενώ ο ίδιος ο Αλκμεωνίδης Μεγακλής εξορίστηκε.

Αμέσως μετά από τα τραγικά αυτά γεγονότα, στην Αθήνα εμφανίστηκαν πολλές ασθένειες, οι οποίες θεωρήθηκαν ως τιμωρία της θεάς Αθηνάς για το άγος, δηλαδή για τους φόνους των ικετών της. Τότε, μετά από παραίνεση της Πυθίας οι Αθηναίοι κάλεσαν από την Κρήτη τον μάντη Επιμενίδη, ο οποίος πραγματοποίησε τελετουργικό καθαρμό της πόλης. Μάλιστα, ο καθαρμός ολοκληρώθηκε με την κατασκευή ενός ιερού, στο χώρο που είχαν φονευθεί οι ικέτες, το οποίο είναι γνωστό ως "Κυλώνειο".

Με αφορμή τα γεγονότα αυτά και μετά από παρακίνηση του Κύλωνα και του πεθερού του, Θεαγένη, οι Μεγαρείς αποφάσισαν να εκδικηθούν τη δολοφονία των συμπολιτών τους . Ο M. Lang αναφέρει ότι εκείνη την περίοδο οι Μεγαρείς πραγματοποιούν επιδρομές στην Αττική. Ως σημαντική επιτυχία θεωρείται η κατάληψη της Σαλαμίνας, που ενίσχυσε το γόητρο και την ισχύ των Μεγάρων, αλλά και προκάλεσε νέες προστριβές με την Αθήνα.

(πηγή: https://users.sch.gr/avord/KILONEIO%20AGOS.htm)

 

Σχεδιάγραμμα: Αθήνα, από τη Βασιλεία στην Αριστοκρατία

 Ι. Ο Χώρος και η Διαμόρφωση του Κράτους

  • 1. Γεωγραφικά Χαρακτηριστικά της Αττικής

֎     Έδαφος: Φτωχό.

֎     Ασχολίες Κατοίκων (Προσδιορισμένες από τον χώρο):

      • Πεδιάδες: Γεωργία.
      • Ορεινές περιοχές: Κτηνοτροφία.
      • Παράλια: Ναυτιλία και Εμπόριο.

 

  • 2. Ο Συνοικισμός

֎     Προϋπάρχουσα κατάσταση: Οι Αθηναίοι ζούσαν διασπασμένοι σε μικρά κέντρα, με χωριστή πολιτική ζωή.

֎     Τι είναι: Δημιουργία ενιαίου κράτους με έδρα την Αθήνα.

֎     Ποιος: Θησέας.

֎     Ανάμνηση/Γιορτή: Παναθήναια (η πιο λαμπρή γιορτή).

֎     Καταγωγή Αθηναίων: Ήταν Ίωνες.

 

 

ΙΙ. Το Πολίτευμα: Μετάβαση και Θεσμοί

  • 1. Από τη Βασιλεία στην Αριστοκρατία

֎     Πρώτο πολίτευμα: Βασιλεία.

֎     Τελευταίος Βασιλιάς (Παράδοση): Κόδρος (θυσιάστηκε για αποφυγή σύγκρουσης).

֎     Μεταβολή: Οδηγεί στο Αριστοκρατικό πολίτευμα.

 

  • 2. Θεσμοί του Αριστοκρατικού Πολιτεύματος

֎     Άρχοντας-βασιλιάς: Διατηρήθηκε με αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα.

֎     Επώνυμος Άρχοντας: Υπεύθυνος για τη σύγκληση της Εκκλησίας του Δήμου.

֎     Πολέμαρχος: Αρμόδιος για στρατιωτικά θέματα.

֎     Θεσμοθέτες (έξι): Ασχολούνταν με δικαστικά θέματα.

֎     Άρειος Πάγος: Υπεύθυνος για την τήρηση των νόμων.

 

 

ΙΙΙ. Κοινωνικές Εντάσεις και Νομοθεσία

  • 1. Οι Κοινωνικές Συγκρούσεις

֎    Αμφισβήτηση Εξουσίας: Από εμπόρους και βιοτέχνες (λόγω οικονομικής δύναμης).

֎    Αγροτικό Ζήτημα: Απαιτείται κατάργηση των χρεών.

֎    Συνέπεια Χρεών: Οι χρεωμένοι αγρότες γίνονταν δούλοι (η γη ήταν στα χέρια λίγων).

 

  • 2. Το Κίνημα του Κύλωνα (632 π.Χ.)

֎     Κύλων: Επιχείρησε να γίνει τύραννος.

֎     Αποτυχία και «Κυλώνειο άγος»: Η θανάτωση των οπαδών του, παρόλο που είχαν καταφύγει ως ικέτες.

֎     Συνέπειες: Κορύφωση αναστάτωσης (π.χ., κατάληψη Σαλαμίνας από Μεγαρείς).

 

  • 3. Οι Νόμοι του Δράκοντα (624 π.Χ.)

֎     Αιτία: Οι άγραφοι νόμοι εμπόδιζαν τη σωστή απονομή δικαιοσύνης.

֎     Νομοθέτης: Ο Δράκοντας ανέλαβε την καταγραφή, κατόπιν εντολής των ευγενών.

֎     Χαρακτήρας: Πολύ αυστηροί («γραμμένοι με αίμα»).

 

Αθήνα, από τη βασιλεία στην αριστοκρατία: ερωτήσεις και απαντήσεις

 



1. Πώς επηρέασε το έδαφος της Αττικής τις ασχολίες των κατοίκων;

Το φτωχό έδαφος της Αττικής περιόριζε τη γεωργία· στις λίγες πεδιάδες, ενώ στις ορεινές περιοχές ασχολούνταν με την κτηνοτροφία. 

Αντίθετα, τα εκτεταμένα παράλια ευνόησαν τη ναυτιλία και το εμπόριο.

2. Ποιος θεωρείται ότι ένωσε τους οικισμούς της Αττικής σε ένα κράτος;

Ο Θησέας, που πραγματοποίησε τον «συνοικισμό» και έκανε την Αθήνα κοινή πρωτεύουσα.

3. Τι ήταν ο «συνοικισμός»;

Συνοικισμός ονομάστηκε η διαδικασία κατά την οποία η Αττική αποτέλεσε ενιαίο κράτος με έδρα την Αθήνα.

4. Ποια  γιορτή καθιερώθηκε σε ανάμνηση του συνοικισμού;

Σε ανάμνηση του συνοικισμού, οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Παναθήναια, την πιο λαμπρή γιορτή της Αθήνας.

5. Ποια ήταν η καταγωγή των Αθηναίων;

Οι Αθηναίοι ήταν Ίωνες, περήφανοι γι' αυτή την καταγωγή τους και δεμένοι με τον τόπο τους.

6. Ποιο ήταν το πρώτο πολίτευμα της Αθήνας;

Η βασιλεία.

7. Ποιος ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Αθήνας;

Τελευταίος βασιλιάς ήταν ο Κόδρος.

8. Ποιο πολίτευμα διαδέχτηκε τη βασιλεία;

Μετά τη βασιλεία επικράτησε η αριστοκρατία.

 9. Ποια στοιχεία δείχνουν ότι πιθανώς η μεταβολή του πολιτεύματος έγινε ειρηνικά;

1.  Ο Κόδρος, ο τελευταίος βασιλιάς, θυσιάστηκε προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση με τους Δωριείς.

2. Και στο αριστοκρατικό πολίτευμα εξακολούθησε να υπάρχει ο θεσμός του άρχοντα-βασιλιά με αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα.

10. Ποιοι ήταν οι βασικοί άρχοντες στο αριστοκρατικό πολίτευμα;

Ο άρχων-βασιλιάς (θρησκευτικά καθήκοντα), ο επώνυμος άρχων (συγκαλούσε την Εκκλησία του Δήμου), ο πολέμαρχος (στρατιωτικά θέματα), οι έξι θεσμοθέτες (δικαστικά) και ο Άρειος Πάγος (τήρηση των νόμων).

11. Ποιες κοινωνικές ομάδες υπήρχαν και ποια προβλήματα παρουσιάστηκαν;

Οι ευγενείς είχαν την εξουσία, οι έμποροι και βιοτέχνες πλούτιζαν αλλά δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, ενώ οι αγρότες χρεώνονταν και πολλοί έγιναν δούλοι· έτσι δημιουργήθηκαν κοινωνικές εντάσεις.

12. Ποια ήταν η μοίρα των αγροτών που δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους;

Όσοι αγρότες δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους γίνονταν δούλοι.

13. Ποιοι αμφισβητούσαν την εξουσία των ευγενών και γιατί;

1. Οι έμποροι και οι βιοτέχνες αμφισβητούσαν την εξουσία των ευγενών, καθώς είχαν αποκτήσει μεγάλη οικονομική δύναμη λόγω της ανάπτυξης του θαλάσσιου εμπορίου.

2. Οι χρεωμένοι αγρότες απαιτούσαν την κατάργηση των χρεών.

14. Τι ήταν το «Κυλώνειο άγος»;

Το 632 π.Χ. ο Κύλων προσπάθησε να γίνει τύραννος· η απόπειρα απέτυχε και οι οπαδοί του, που είχαν καταφύγει ως ικέτες στους βωμούς, σφαγιάστηκαν. Η ιεροσυλία αυτή ονομάστηκε «Κυλώνειο άγος».

15. Γιατί ανατέθηκε στον Δράκοντα η σύνταξη νόμων;

Το γεγονός ότι οι νόμοι ήταν μέχρι τότε άγραφοι εμπόδιζε τη σωστή απονομή της δικαιοσύνης, με αποτέλεσμα πολλοί να παραπονούνται ότι δεν εύρισκαν το δίκιο τους. Οι πολίτες ζητούσαν ισότητα και κατάργηση των χρεών.

16. Ποιοι ανέθεσαν στον Δράκοντα την καταγραφή νόμων;

Οι ευγενείς, για να εκτονωθεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, ανέθεσαν το 624 π.Χ. στον Δράκοντα να καταγράψει τους νόμους.

17. Γιατί οι νόμοι του Δράκοντα χαρακτηρίστηκαν «γραμμένοι με αίμα»;

Ήταν πολύ αυστηροί, με βαριές ποινές ακόμη και για μικρά αδικήματα.

18. Τι σημαίνει η φράση «δρακόντεια μέτρα»;

Σημαίνει εξαιρετικά αυστηρά μέτρα ή τιμωρίες.