Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2025
Escape room: η λειτουργία του αθηναϊκού δημοκρατικού πολιτεύματος
Escape Room: Αρχαία Αθήνα
Δωμάτιο 1: Το Πολίτευμα
Απάντησε σωστά σε όλες τις ερωτήσεις για να ξεκλειδώσεις το επόμενο δωμάτιο!
Δωμάτιο 2: Οι Θεσμοί
Συνέχισε να λύνεις τα μυστήρια της Αρχαίας Αθήνας!
Δωμάτιο 3: Η Δικαιοσύνη
Σχεδόν τα κατάφερες! Ακόμα ένα δωμάτιο!
Δωμάτιο 4: Οι Λειτουργίες
Το τελευταίο εμπόδιο πριν την ελευθερία!
Περικλής και δημοκρατικό πολίτευμα: ερωτήσεις - απαντήσεις
|
Ποια κόμματα κυριαρχούσαν στην Αθήνα μετά τους Περσικούς πολέμους; |
Κυριαρχούσαν το αριστοκρατικό και το δημοκρατικό κόμμα. |
|
Πώς εξελίχθηκε το πολίτευμα της Αθήνας; |
Το πολίτευμα γινόταν όλο και πιο δημοκρατικό. |
|
Τι συνέβαινε με τα ισχυρά πρόσωπα στο δημοκρατικό πολίτευμα; |
Υποτάσσονταν στις θελήσεις του συνόλου. (Ο Μιλτιάδης και ο Θεμιστοκλής πεθαίνουν ο ένας στη φυλακή και ο άλλος στην εξορία.) |
|
Ποια είναι τα πρόσωπα που κυριαρχούν πλέον στην πολιτική ζωή; |
Κίμων και Περικλής |
|
Πώς αποδεικνύεται η νομιμοφροσύνη του Κίμωνα στο δημοκρατικό πολίτευμα; |
Δέχεται αδιαμαρτύρητα τον εξοστρακισμό του το 461 π.Χ. Όταν η πατρίδα τον ανακαλεί, τίθεται επικεφαλής του στόλου των Αθηναίων κατά την τελευταία τους επιχείρηση εναντίον των Περσών, για να πεθάνει πολιορκώντας τη Σαλαμίνα της Κύπρου και να νικήσει, έστω και νεκρός, τους Πέρσες (449 π.Χ.) |
|
Ποιος ήταν ο ρόλος του Περικλή στην Αθήνα; |
Ήταν ένας μεγάλος ηγέτης, ο πρώτος ανάμεσα στους πολίτες, που σεβόταν τη δημοκρατική νομιμότητα. |
|
Τι σήμαινε η δημοκρατία για τον Περικλή; |
Σήμαινε ισότητα όλων απέναντι στον νόμο και δυνατότητα για όλους να έχουν μια άνετη ζωή. |
|
Πότε και με ποιους εμφανίστηκε ο Περικλής πολιτικά; |
Εμφανίστηκε το 462 π.Χ. στο πλευρό του Εφιάλτη (ηγέτη του δημοκρατικού κόμματος). |
|
Πώς ανέλαβε την εξουσία το δημοκρατικό κόμμα; |
Εξοστράκισε τον Κίμωνα το 461 π.Χ. (εκμεταλλεύτηκε την ατυχή του ανάμειξη στην επανάσταση των Μεσσηνίων ειλώτων στη Σπάρτη) και πήρε την εξουσία. |
|
Ποια ήταν η πιο σημαντική μεταρρύθμιση στον Άρειο Πάγο; |
Του αφαιρέθηκε κάθε πολιτική εξουσία και το αποκλειστικό προνόμιο της απονομής δικαιοσύνης. |
|
Σε ποια σώματα δόθηκαν οι εξουσίες του Αρείου Πάγου; |
Δόθηκαν στη Βουλή των Πεντακοσίων, την Εκκλησία του Δήμου και τα δικαστήρια. |
|
Ποια ήταν η «μισθοφορία»; |
Ήταν οικονομική ενίσχυση για τους άπορους, ώστε να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις της Εκκλησίας του Δήμου και να ασκούν τα πολιτικά τους δικαιώματα. |
|
Τι ήταν τα θεωρικά χρήματα; |
Η Πολιτεία πλήρωνε για τους απόρους το αντίτιμο του εισιτηρίου για την είσοδο στο θέατρο. |
|
Ποια ήταν η ιδέα του Περικλή σχετικά με τα δημόσια έργα; |
Η ανοικοδόμηση μεγάλων έργων, για να βρουν εργασία πολλοί και να ομορφύνει η πόλη. |
|
Πώς έκλεισε το μέτωπο με τους Πέρσες; |
Με την ειρήνη του Καλλία (449π.Χ.) |
|
Με ποια συνθήκη εξομαλύνθηκαν οι σχέσεις με τη Σπάρτη; |
Με τη σύναψη της Τριακονταετούς Ειρήνης (446 π.Χ.) |
Περικλής και Δημοκρατικό πολίτευμα: σχεδιάγραμμα
Α. Η Εξέλιξη του Δημοκρατικού Πολιτεύματος
• Πολιτικό περιβάλλον: Μετά τους Περσικούς πολέμους, κυριαρχούν δύο ανταγωνιστικά κόμματα στην Αθήνα: το αριστοκρατικό και το δημοκρατικό.
• Εξέλιξη πολιτεύματος: Το πολίτευμα που οργάνωσε ο Κλεισθένης εξελίσσεται συνεχώς, χάνει τον συντηρητικό του χαρακτήρα και γίνεται όλο και πιο δημοκρατικό.
• Υποταγή ισχυρών: Τα ισχυρά πρόσωπα υποτάσσονται στις θελήσεις του συνόλου. Ο Μιλτιάδης και ο Θεμιστοκλής πεθαίνουν ο ένας στη φυλακή και ο άλλος στην εξορία.
• Νέα γενιά πολιτικών: Οι κύριοι εκπρόσωποι (Κίμων, Περικλής) δέχονται να είναι οι «προικισμένοι υπηρέτες της κοινότητας».
o Κίμων: Η νομιμοφροσύνη του στο δημοκρατικό πολίτευμα ήταν παροιμιώδης. - Δέχεται αδιαμαρτύρητα τον εξοστρακισμό του το 461 π.Χ.
- Όταν η πατρίδα τον ανακαλεί, τίθεται επικεφαλής του στόλου των Αθηναίων κατά την τελευταία τους επιχείρηση εναντίον των Περσών, για να πεθάνει πολιορκώντας τη Σαλαμίνα της Κύπρου και να νικήσει, έστω και νεκρός, τους Πέρσες (449 π.Χ.)
o Περικλής: Παρόλο που κυριάρχησε για πολλά χρόνια, ποτέ δεν ξέφυγε από τη δημοκρατική νομιμότητα. Ήταν ο «πρώτος ανάμεσα στους πολίτες».
Περικλής και Δημοκρατία: κουίζ
Ο Περικλης και το Δημοκρατικο Πολιτευμα
Δοκιμασε τις γνωσεις σου με 20 διασκεδαστικες ερωτησεις!
Ο Περικλης και το Δημοκρατικο Πολιτευμα
Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2025
Η Δηλιακή συμμαχία ή Α΄ αθηναϊκή συμμαχία: σχεδιάγραμμα & ερωτήσεις-απαντήσεις & επιπλέον πληροφορίες
Σχεδιάγραμμα ενότητας: Η Συμμαχία της Δήλου
1. Η Ίδρυση της Συμμαχίας (478 π.Χ.)
֎ Η αιτία: Ο φόβος των ελληνικών πόλεων για μια νέα επίθεση των Περσών.
֎ Η στάση της Σπάρτης: Οι Σπαρτιάτες δεν θέλουν να αναλάβουν την αρχηγία (αναστατωμένοι από την κακή συμπεριφορά του Παυσανία, ο οποίος κατηγορήθηκε για συνεννοήσεις με τον Ξέρξη,).
֎ Το αποτέλεσμα της άρνησης της Σπάρτης: Οι νησιώτες και οι πόλεις της Ιωνίας στρέφονται στην Αθήνα και ιδρύουν μαζί της τη Συμμαχία της Δήλου.
֎ Η οργάνωση (Αριστείδης):
ü Έδρα: Το ιερό νησί της Δήλου (εκεί γινόταν το συνέδριο, μια φορά τον χρόνο).
ü Συμμετοχή: Κάθε πόλη είχε μία ψήφο στο συνέδριο (ισοτιμία).
ü Υποχρεώσεις: Οι σύμμαχοι έδιναν είτε πλοία και άνδρες είτε χρήματα (φόρο).
ü Διαχείριση: 10 Αθηναίοι «Ελληνοταμίες» μάζευαν τα χρήματα στο κοινό ταμείο της Συμμαχίας στη Δήλο (χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση του στόλου). Ο Αριστείδης ονομάστηκε «δίκαιος» για τον σωστό τρόπο που μοίρασε τις εισφορές.
ü Αρχηγία: η Αθήνα (τα μέλη της Συμμαχίας αναγνώριζαν στους Αθηναίους την ηγεμονία, δηλαδή τη δυνατότητα να σχεδιάζουν και να εκτελούν τις πολεμικές επιχειρήσεις, όμως η αυτονομία των πόλεων ήταν απόλυτα εγγυημένη)
2. Η Εποχή του Κίμωνα
֎ Ο Ηγέτης: Μετά τον Αριστείδη και τον Θεμιστοκλή, αναλαμβάνει ο Κίμων (γιος του Μιλτιάδη, αρχηγός της αριστοκρατικής παράταξης).
֎ Οι Στόχοι του:
ü Να μεγαλώσει τη Συμμαχία.
ü Να συνεχίσει τον πόλεμο κατά των Περσών.
ü Να έχει φιλικές σχέσεις με τη Σπάρτη.
֎ Η Μεγάλη Επιτυχία: Νίκη κατά των Περσών στον Ευρυμέδοντα ποταμό (467 π.Χ.). Η Συμμαχία κυριαρχεί απόλυτα στο Αιγαίο. Τα μέλη της ανέρχονται σε 400.
3. Από τη Συμμαχία στην Αθηναϊκή Ηγεμονία
֎ Η Αλλαγή Συμπεριφοράς: Οι Αθηναίοι γίνονται αλαζονικοί → αναπτύσσονται τάσεις απομάκρυνσης από τη Συμμαχία και γίνονται εξεγέρσεις (π.χ. Νάξος, Θάσος) → Όποια πόλη θέλει να φύγει, ο Κίμων την τιμωρεί σκληρά. Η αυτονομία χάνεται, καμία πόλη δεν μπορεί να αποχωρήσει από τη Συμμαχία χωρίς τη θέληση των Αθηναίων.
֎ Η Συμμαχία της Δήλου είχε πια μεταβληθεί σε όργανο επιβολής της πανελλήνιας αθηναϊκής ηγεμονίας.
֎ Ο ρόλος του Περικλή: Ο Περικλής μεταφέρει το ταμείο (454 π.Χ.) από τη Δήλο στην Ακρόπολη της Αθήνας.
Ø Αποτέλεσμα: Το συνέδριο στη Δήλο σταματά, η Αθήνα αποφασίζει μόνη της, ο φόρος καθορίζεται από την αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου
֎ Το τέλος των πολέμων (449 π.Χ.): Υπογράφεται η Ειρήνη του Καλλία με τους Πέρσες. Οι Πέρσες αναγνωρίζουν την αυτονομία των ελληνικών πόλεμων και η Συμμαχία δεν έχει πια λόγο ύπαρξης.
֎ Διατήρηση της Συμμαχίας – Ηγεμονίας και μετά τη συνθήκη ειρήνης: Αν και ο κίνδυνος πέρασε, η Αθήνα διατηρεί τη Συμμαχία για να εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα και τη δύναμή της.
Ερωτήσεις - απαντήσεις
Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ
1. Γιατί δημιουργήθηκε η Συμμαχία της Δήλου; Γιατί οι Έλληνες φοβούνταν μια νέα επίθεση των Περσών
2. Γιατί δεν ανέλαβε την αρχηγία η Σπάρτη; Επειδή ο Σπαρτιάτης στρατηγός Παυσανίας κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους Πέρσες, οι Σπαρτιάτες αναστατωμένοι αρνήθηκαν.
3. Πότε ιδρύθηκε η Συμμαχία, πού ήταν η έδρα της, ποια πόλη είχε την αρχηγία; Ιδρύθηκε το 478 π.Χ. και η έδρα της (το ταμείο και ο τόπος συνάντησης) ήταν το ιερό νησί της Δήλου. Η Αθήνα ως επικεφαλής σχεδίαζε και εκτελούσε τις πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά οι πόλεις ήταν αυτόνομες.
4. Τι έπρεπε να προσφέρουν οι σύμμαχοι; Οι σύμμαχοι πρόσφεραν είτε πλοία και άνδρες για τον στόλο,
είτε ένα χρηματικό ποσό που λεγόταν φόρος.
5. Ποιος καθόρισε τα ποσά που θα πλήρωνε η κάθε πόλη και πώς τον ονόμασαν; Ο Αθηναίος Αριστείδης, τον οποίο ονόμασαν «Δίκαιο» επειδή ήταν πολύ σωστός και αμερόληπτος στη μοιρασιά.
6. Ποιοι ήταν οι «Ελληνοταμίες»; Ήταν δέκα Αθηναίοι αξιωματούχοι που συγκέντρωναν τα χρήματα των συμμάχων και διαχειρίζονταν το κοινό ταμείο της συμμαχίας στη Δήλο.
7.Ποιος ήταν ο Κίμωνας; Γιος του Μιλτιάδη, ηγέτης της αριστοκρατικής παράταξης, εμφανίστηκε ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Αθήνας μετά τον θάνατο του Αριστείδη και την εξορία του Θεμιστοκλή λόγω της κατηγορίας για μηδισμό.
8. Ποιοι ήταν οι τρεις στόχοι του Κίμωνα; 1. Διεύρυνση της Συμμαχίας, 2. Πόλεμος κατά των Περσών, 3.
Φιλία με τη Σπάρτη.
9. Ποια ήταν η πιο σημαντική νίκη του Κίμωνα; Η νίκη στον Ευρυμέδοντα ποταμό (467 π.Χ.), όπου νίκησε κατά κράτος τους Πέρσες.
10.Γιατί κάποιες πόλεις θέλησαν να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία; Επειδή η Αθήνα άρχισε να φέρεται αλαζονικά.
11. Πώς αντέδρασε η Αθήνα όταν κάποιες πόλεις (Νάξος, Θάσος) θέλησαν να φύγουν από τη Συμμαχία;
Αντέδρασε βίαια. Ο Κίμων κατέπνιξε τις εξεγέρσεις και υποχρέωσε τις πόλεις να μείνουν με το ζόρι στη Συμμαχία.
12. Ποια κίνηση του Περικλή έδειξε ότι η Συμμαχία έγινε «Αθηναϊκή Ηγεμονία»; Η μεταφορά του συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο στην Αθήνα (454 π.Χ.). Πλέον οι Αθηναίοι αποφάσιζαν για όλα
μόνοι τους, δε γινόταν συνέδριο, ο φόρος οριζόταν από την αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου.
13. Τι ήταν η Ειρήνη του Καλλία; Ήταν η συνθήκη ειρήνης με την οποία τελείωσαν επίσημα οι Ελληνοπερσικοί πόλεμοι και οι Πέρσες αναγνώρισαν την αυτονομία των ελληνικών πόλεων (449 π.Χ.).
14.Μετά τη λήξη του πολέμου με τους Πέρσες η Αθήνα διέλυσε τη Συμμαχία-Ηγεμονία, μια και δεν είχε πια λόγο ύπαρξης; Όχι, τη διατήρησε, μια και ο σκοπός της ήταν πια η διατήρηση της αθηναϊκής δύναμης.
Περισσότερες πληροφορίες:
Ίδρυση και λειτουργία της Δηλιακής Συμμαχίας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)
Η Αθηναϊκή Συμμαχία μετατρέπεται σε Ηγεμονία (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)
Το τέλος του Παυσανία (σχολικό βιβλίο Δημοτικού) & Παυσανίας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)
Ο Θεμιστοκλής (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)
Κίμωνας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)