Η Δηλιακή συμμαχία ή Α΄ αθηναϊκή συμμαχία: σχεδιάγραμμα & ερωτήσεις-απαντήσεις & επιπλέον πληροφορίες

 

Σχεδιάγραμμα ενότητας: Η Συμμαχία της Δήλου

 

 

1. Η Ίδρυση της Συμμαχίας (478 π.Χ.)

 

֎     Η αιτία: Ο φόβος των ελληνικών πόλεων για μια νέα επίθεση των Περσών.

֎     Η στάση της Σπάρτης: Οι Σπαρτιάτες δεν θέλουν να αναλάβουν την αρχηγία (αναστατωμένοι από την κακή συμπεριφορά του Παυσανία, ο οποίος κατηγορήθηκε για συνεννοήσεις με τον Ξέρξη,).

֎     Το αποτέλεσμα της άρνησης της Σπάρτης: Οι νησιώτες και οι πόλεις της Ιωνίας στρέφονται στην Αθήνα και ιδρύουν μαζί της τη Συμμαχία της Δήλου.

֎     Η οργάνωση (Αριστείδης):

ü  Έδρα: Το ιερό νησί της Δήλου (εκεί γινόταν το συνέδριο, μια φορά τον χρόνο).

ü  Συμμετοχή: Κάθε πόλη είχε μία ψήφο στο συνέδριο (ισοτιμία).

ü  Υποχρεώσεις: Οι σύμμαχοι έδιναν είτε πλοία και άνδρες είτε χρήματα (φόρο).

ü  Διαχείριση: 10 Αθηναίοι «Ελληνοταμίες» μάζευαν τα χρήματα στο κοινό ταμείο της Συμμαχίας στη Δήλο (χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση του στόλου). Ο Αριστείδης ονομάστηκε «δίκαιος» για τον σωστό τρόπο που μοίρασε τις εισφορές.

ü  Αρχηγία: η Αθήνα (τα μέλη της Συμμαχίας αναγνώριζαν στους Αθηναίους την ηγεμονία, δηλαδή τη δυνατότητα να σχεδιάζουν και να εκτελούν τις πολεμικές επιχειρήσεις, όμως η αυτονομία των πόλεων ήταν απόλυτα εγγυημένη)

 

2. Η Εποχή του Κίμωνα

 

֎    Ο Ηγέτης: Μετά τον Αριστείδη και τον Θεμιστοκλή, αναλαμβάνει ο Κίμων (γιος του Μιλτιάδη, αρχηγός της αριστοκρατικής παράταξης).

֎    Οι Στόχοι του:

ü  Να μεγαλώσει τη Συμμαχία.

ü  Να συνεχίσει τον πόλεμο κατά των Περσών.

ü  Να έχει φιλικές σχέσεις με τη Σπάρτη.

֎    Η Μεγάλη Επιτυχία: Νίκη κατά των Περσών στον Ευρυμέδοντα ποταμό (467 π.Χ.).  Η Συμμαχία κυριαρχεί απόλυτα στο Αιγαίο.  Τα μέλη της ανέρχονται σε 400.

 

3. Από τη Συμμαχία στην Αθηναϊκή Ηγεμονία

 

֎    Η Αλλαγή Συμπεριφοράς: Οι Αθηναίοι γίνονται αλαζονικοί → αναπτύσσονται τάσεις απομάκρυνσης από τη Συμμαχία και γίνονται εξεγέρσεις (π.χ. Νάξος, Θάσος) → Όποια πόλη θέλει να φύγει, ο Κίμων την τιμωρεί σκληρά. Η αυτονομία χάνεται, καμία πόλη δεν μπορεί να αποχωρήσει από τη Συμμαχία χωρίς τη θέληση των Αθηναίων.

֎    Η Συμμαχία της Δήλου είχε πια μεταβληθεί σε όργανο επιβολής της πανελλήνιας αθηναϊκής ηγεμονίας.

 

֎    Ο ρόλος του Περικλή: Ο Περικλής μεταφέρει το ταμείο (454 π.Χ.) από τη Δήλο στην Ακρόπολη της Αθήνας.

Ø  Αποτέλεσμα: Το συνέδριο στη Δήλο σταματά, η Αθήνα αποφασίζει μόνη της, ο φόρος καθορίζεται από την αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου

֎    Το τέλος των πολέμων (449 π.Χ.): Υπογράφεται η Ειρήνη του Καλλία με τους Πέρσες. Οι Πέρσες αναγνωρίζουν την αυτονομία των ελληνικών πόλεμων και η Συμμαχία δεν έχει πια λόγο ύπαρξης.

֎    Διατήρηση της Συμμαχίας – Ηγεμονίας και μετά τη συνθήκη ειρήνης: Αν και ο κίνδυνος πέρασε, η Αθήνα διατηρεί τη Συμμαχία για να εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα και τη δύναμή της.

 

 Ερωτήσεις - απαντήσεις

 Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ
1. Γιατί δημιουργήθηκε η Συμμαχία της Δήλου; Γιατί οι Έλληνες φοβούνταν μια νέα επίθεση των Περσών

2. Γιατί δεν ανέλαβε την αρχηγία η Σπάρτη;  Επειδή ο Σπαρτιάτης στρατηγός Παυσανίας κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους Πέρσες, οι Σπαρτιάτες αναστατωμένοι αρνήθηκαν.

3. Πότε ιδρύθηκε η Συμμαχία, πού ήταν η έδρα της, ποια πόλη είχε την αρχηγία; Ιδρύθηκε το 478 π.Χ. και η έδρα της (το ταμείο και ο τόπος συνάντησης) ήταν το ιερό νησί της Δήλου. Η Αθήνα ως επικεφαλής σχεδίαζε και εκτελούσε τις πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά οι πόλεις ήταν αυτόνομες.

4. Τι έπρεπε να προσφέρουν οι σύμμαχοι; Οι σύμμαχοι πρόσφεραν είτε πλοία και άνδρες για τον στόλο,
είτε ένα χρηματικό ποσό που λεγόταν φόρος.

5. Ποιος καθόρισε τα ποσά που θα πλήρωνε η κάθε πόλη και πώς τον ονόμασαν; Ο Αθηναίος Αριστείδης, τον οποίο ονόμασαν «Δίκαιο» επειδή ήταν πολύ σωστός και αμερόληπτος στη μοιρασιά.

6. Ποιοι ήταν οι «Ελληνοταμίες»; Ήταν δέκα Αθηναίοι αξιωματούχοι που συγκέντρωναν τα χρήματα των συμμάχων και διαχειρίζονταν το κοινό ταμείο της συμμαχίας στη Δήλο.

7.Ποιος ήταν ο Κίμωνας; Γιος του Μιλτιάδη, ηγέτης της αριστοκρατικής παράταξης, εμφανίστηκε ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Αθήνας μετά τον θάνατο του Αριστείδη και την εξορία του Θεμιστοκλή λόγω της κατηγορίας για μηδισμό.

8. Ποιοι ήταν οι τρεις στόχοι του Κίμωνα; 1. Διεύρυνση της Συμμαχίας, 2. Πόλεμος κατά των Περσών, 3.
Φιλία με τη Σπάρτη.

 
9. Ποια ήταν η πιο σημαντική νίκη του Κίμωνα; Η νίκη στον Ευρυμέδοντα ποταμό (467 π.Χ.), όπου νίκησε κατά κράτος τους Πέρσες.

10.Γιατί κάποιες πόλεις θέλησαν να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία; Επειδή η Αθήνα άρχισε να φέρεται αλαζονικά. 

11. Πώς αντέδρασε η Αθήνα όταν κάποιες πόλεις (Νάξος, Θάσος) θέλησαν να φύγουν από τη Συμμαχία;
Αντέδρασε βίαια. Ο Κίμων κατέπνιξε τις εξεγέρσεις και υποχρέωσε τις πόλεις να μείνουν με το ζόρι στη Συμμαχία.

12. Ποια κίνηση του Περικλή έδειξε ότι η Συμμαχία έγινε «Αθηναϊκή Ηγεμονία»; Η μεταφορά του συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο στην Αθήνα (454 π.Χ.). Πλέον οι Αθηναίοι αποφάσιζαν για όλα
μόνοι τους, δε γινόταν συνέδριο, ο φόρος οριζόταν από την αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου.

13. Τι ήταν η Ειρήνη του Καλλία;  Ήταν η συνθήκη ειρήνης με την οποία τελείωσαν επίσημα οι Ελληνοπερσικοί πόλεμοι και οι Πέρσες αναγνώρισαν την αυτονομία των ελληνικών πόλεων (449 π.Χ.).

14.Μετά τη λήξη του πολέμου με τους Πέρσες η Αθήνα διέλυσε τη Συμμαχία-Ηγεμονία, μια και δεν είχε πια λόγο ύπαρξης; Όχι, τη διατήρησε, μια και ο σκοπός της ήταν πια η διατήρηση της αθηναϊκής δύναμης. 

 

 Περισσότερες πληροφορίες: 

Η ηγεμονική θέση της Αθήνας στη συμμαχία της Δήλου: Φωτόδεντρο (περιλαμβάνει πολύ κατατοπιστικούς χάρτες)  

Ίδρυση και λειτουργία της Δηλιακής Συμμαχίας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού) 

Η Αθηναϊκή Συμμαχία μετατρέπεται σε Ηγεμονία (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού) 

Το τέλος του Παυσανία (σχολικό βιβλίο Δημοτικού) & Παυσανίας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)

Ο Θεμιστοκλής   (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)

Κίμωνας (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)