1. Ορισμός, Τόπος και Χρόνος
· Τόπος: Αναπτύχθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το κέντρο ήταν η Πελοπόννησος, και ειδικότερα η Αργολίδα. Σημαντικότερο κέντρο οι Μυκήνες
· Χρόνος: Κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (1600-1100 π.Χ.). Ήταν ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός.
2. Χρονικές Περίοδοι Ανάπτυξης
· Περίοδος Βασιλικών Τάφων: 1600-1450 π.Χ.. Χαρακτηρίζεται από τους πλούσιους βασιλικούς τάφους που ανέσκαψε ο Ερρίκος Σλήμαν. Δεν έχουν διατηρηθεί σημαντικά κτίσματα που να θεωρούνται ανάκτορα.
· Ανακτορική Φάση: 1400-1200 π.Χ.. Εμφανίζονται τα πρώτα βεβαιωμένα ανακτορικά συγκροτήματα σε κέντρα όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνθα, η Πύλος, και η Θήβα.
· Παρακμή: 1200-1100 π.Χ.
3. Επαφές με τους Μινωίτες
· Ωφέλιμη ώθηση: Ο μυκηναϊκός πολιτισμός δέχτηκε ευεργετική ώθηση από τον πολιτισμό της μινωικής Κρήτης.
· Υιοθέτηση στοιχείων: Οι Μυκηναίοι ανέπτυξαν στενούς δεσμούς με τους Μινωίτες ήδη από τον 17ο αιώνα π.Χ. και υιοθέτησαν πολλά στοιχεία του πολιτισμού τους (τεχνολογικά επιτεύγματα, μορφές τέχνης, την ιδέα της γραφής).
· Διατήρηση ταυτότητας: Παρόλα αυτά, οι Μυκηναίοι δεν έχασαν τη δική τους ταυτότητα.
Μεταβολή σχέσεων: Οι σχέσεις, αρχικά εμπορικές, ενδέχεται να μετατράπηκαν σε λεηλασίες. Υποστηρίζεται ότι οι Μυκηναίοι κατέλαβαν την Κνωσό περίπου στα μέσα του 15ου αιώνα π.Χ. (1450 π.Χ.)
4. Πρωτοτυπία/Ιδιαιτερότητα των Μυκηναίων
· Μνημειακή Αρχιτεκτονική: Η δημιουργική πνοή και πρωτοτυπία είναι αισθητή κυρίως σε αυτόν τον τομέα: Κυκλώπειες οχυρώσεις των ακροπόλεων / Πύλη των Λεόντων στις Μυκήνες, όπου εμφανίζεται για πρώτη φορά η μνημειακή γλυπτική σε ευρωπαϊκό έδαφος / Εντυπωσιακοί θολωτοί τάφοι
· 5. Ανάκτορα:
· Τα ανάκτορα ήταν πολυδύναμα διοικητικά κέντρα επικρατειών, χτισμένα συνήθως στην κορυφή οχυρωμένων ακροπόλεων
6. Οικονομική Οργάνωση
· Βάση: Γεωργία και κτηνοτροφία.
· Βιοτεχνία: ελεφαντουργία, λιθοτεχνία, μεταλλουργία.
· Εμπόριο και Ναυτιλία: Το μεγαλείο και η ακτινοβολία οφείλονται κυρίως στην ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου
o Οι οικονομικές επαφές με το εξωτερικό είχαν ζωτική σημασία για την ανάπτυξη των ανακτορικών κέντρων
7. Κοινωνική Οργάνωση
· Ιεραρχία: Η μυκηναϊκή κοινωνία ήταν αυστηρά ιεραρχημένη, πυραμιδοειδής.
o Κορυφή: Ο Άναξ (βασιλιάς), ο οποίος κατοικούσε στο ανάκτορο.
o Επόμενοι: Διάφοροι Αυλικοί και το Ιερατείο.
o Βάση: Οι Δήμοι (κάτοικοι οργανωμένοι σε χωριά γύρω από το ανάκτορο) , μεταξύ των οποίων γεωργοί, κτηνοτρόφοι και εξειδικευμένοι τεχνίτες.
o Κατώτατη βαθμίδα: Οι Δούλοι.
· Συνεκτικά Στοιχεία: Κοινή γλώσσα (μαρτυρημένη στη Γραμμική Β), κοινή θρησκεία και μεταθανάτιες δοξασίες, καθώς και ομοιομορφία στην κοινωνικοπολιτική οργάνωση. Όλα αυτά οδήγησαν στη δημιουργία ενός ενιαίου πολιτισμού, του πολιτισμού της μυκηναϊκής κοινής.
8. Γραφή
· Τύπος: Γραμμική Γραφή Β. Είναι συλλαβική (κάθε σύμβολο αποδίδει μια συλλαβή
· Αποκρυπτογράφηση: Αποκρυπτογραφήθηκε το 1952 από τους Μάικλ Βέντρις και Τζον Τσάντγουικ. Διαπιστώθηκε ότι η γλώσσα των πινακίδων ήταν ελληνική
· Σημασία: Τα κείμενα (από πήλινες πινακίδες) καταγράφουν εμπορικές-οικονομικές δραστηριότητες (κυρίως διακίνηση γεωργικών/κτηνοτροφικών προϊόντων), αλλά δίνουν και πληροφορίες για τη διοικητική οργάνωση και τη θρησκευτική ζωή
· Προέλευση: Πιθανή εξέλιξη της μη αποκρυπτογραφημένης Γραμμικής Γραφής Α της Κρήτης
· Γραφείς: Η γνώση της γραφής ήταν προνόμιο μιας ομάδας εξειδικευμένων γραφέων στα γραφεία των ανακτορικών κέντρων, για αυτό και η γραφή χάθηκε με την καταστροφή των ανακτόρων.
9. Εξάπλωση
· Θαλασσοκράτορες: Οι Μυκηναίοι έγιναν θαλασσοκράτορες μετά την κυριαρχία τους στην Κρήτη (1450 π.Χ.)
· Περιοχές: Ίδρυσαν αποικίες και εμπορικούς σταθμούς στο Αιγαίο και τα μικρασιατικά παράλια. Ταξίδεψαν για πρώτες ύλες και αγορές μέχρι την Εγγύς Ανατολή, νότια Ιταλία, Σικελία, Ισπανία. Αποίκισαν συστηματικά την Κύπρο.
· Πολιτική επιρροή: Άσκησαν ισχυρή επιρροή (άμεση ή έμμεση) από τη Σαρδηνία έως τον Ορόντη και από τη Μακεδονία ως τον Νείλο, αλλά δεν ίδρυσαν αυτοκρατορία ούτε άσκησαν πολιτική ηγεμονία.
· Σχέσεις με Χετταίους: Τα αρχεία των Χετταίων τους ονομάζουν Αχιγιάβα (Αχαιούς) και τονίζουν ότι ήταν υπολογίσιμη ναυτική δύναμη
· Ειρηνικές/Πολεμικές δραστηριότητες: Η θαλάσσια εξάπλωση δε θα έγινε πάντα με ειρηνικό τρόπο. Ο Τρωικός πόλεμος απηχεί υπερπόντιες πολεμικές επιχειρήσεις της εποχής
10. Παρακμή και Κατάρρευση
· Χρόνος: Περίπου το 1200 π.Χ. παρατηρείται αιφνίδια κάμψη της μυκηναϊκής ισχύος.
· Γεγονότα: Καταστρέφονται ανάκτορα, ακροπόλεις και οικισμοί.
· Εξαφανίζεται η Γραμμική γραφή Β
· Αίτια (Θεωρίες): Οι λόγοι δεν είναι ακριβείς, αλλά αποδίδονται σε συνδυασμό παραγόντων:
o Μετακίνηση νέων ελληνικών φύλων (Κάθοδος των Δωριέων)
o Εσωτερικές αναταραχές
o Διαταραχή/διακοπή των οικονομικών επαφών λόγω της αναστάτωσης στην ανατολική Μεσόγειο (πτώση κράτους Χετταίων, επιθέσεις «λαών της θάλασσας» στην Αίγυπτο), οδηγώντας σε οικονομική κρίση και πτώση του εμπορίου.
· Επιβίωση: Ο πολιτισμός δεν κατέρρευσε τελειωτικά, αλλά πολλά στοιχεία του επιβίωσαν στην επόμενη φάση του ελληνικού πολιτισμού
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου