Ο Β΄ ελληνικός αποικισμός: ερωτήσεις-απαντήσεις

 Η Αρχαϊκή Εποχή και η αποικιακή εξάπλωση (ο Β΄ Ελληνικός Αποικισμός)

1. Ποια χρονική περίοδο ονομάζουμε Αρχαϊκή Εποχή;

• Η Αρχαϊκή Εποχή είναι η περίοδος από το 800 έως το 479 π.Χ..

 

2. Τι ήταν ο (Β΄) Αποικισμός και πότε ξεκίνησε;

·        Τι ήταν: Ο αποικισμός ήταν μια πρωτοφανής[1] μεγάλη έξοδος των Ελλήνων από την πατρίδα τους προς τις ακτές της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου.

·        Πότε ξεκίνησε:  Ξεκίνησε τον 8ο αιώνα π.Χ.

 

3. Ποιοι ήταν οι λόγοι που έκαναν τους Έλληνες να μεταναστεύσουν; (γιατί οι Έλληνες αποφάσισαν να φύγουν από την πατρίδα τους και να ιδρύσουν αποικίες (αίτια αποικισμού);

• Οι λόγοι ήταν κυρίως:
1. Οικονομικοί:
• Επιθυμία να βρουν καλλιεργήσιμη γη.

§  Ανάγκη να εξασφαλίσουν σιδηρομετάλλευμα [2](για να φτιάχνουν εργαλεία και όπλα)

2.     Πολιτικοί:

·       Η επικράτηση πολιτικών αντιπάλων ανάγκασε πολλούς να φύγουν για να βρουν νέα μέρη εγκατάστασης

 

4. Πώς οργανωνόταν η αναχώρηση και η εγκατάσταση σε μια αποικία;

·        Πώς γινόταν η αναχώρηση: Η αναχώρηση ήταν οργανωμένη.

o   Ο αρχηγός της αποστολής ονομαζόταν οικιστής. Ήταν ένα άτομο με ξεχωριστές ικανότητες και εμπιστοσύνη από όλους.

o   Η τελετή της αναχώρησης γινόταν με τη συμμετοχή όλων των κατοίκων, μέσα σε κλίμα μεγάλης συγκίνησης.

·        Πώς διάλεγαν το μέρος για να εγκατασταθούν; Με άλλα λόγια, τι χαρακτηριστικά είχε η ιδανική τοποθεσία για μια νέα πόλη (αποικία); Δηλαδή, με ποια κριτήρια επέλεγαν το μέρος όπου θα ίδρυαν την αποικία;

Η εγκατάσταση δεν γινόταν τυχαία, αλλά η θέση επιλεγόταν από πριν. Η νέα πόλη συνήθως:

o   Είχε πλούσια ενδοχώρα (εύφορη γη, πολύ καλή, δηλαδή, για καλλιέργεια και παραγωγή).

o   Είχε απάνεμο λιμάνι[3].

o   Είχε φυσική οχύρωση[4] για άμυνα

 

5. Ερώτηση: Ποια ήταν η σχέση των αποίκων με τους ντόπιους κατοίκους;

·        Γενικά, η συμβίωση ήταν ειρηνική.

·        Όμως, κάποιες φορές οι άποικοι χρειάστηκε να πολεμήσουν για να κρατήσουν τη θέση τους, αντιμετωπίζοντας την πιθανή εχθρότητα των κατοίκων της περιοχής.

 

6. Τι σημαίνει μητρόπολη και ποια ήταν η σχέση της με την αποικία;

·        Μητρόπολη σημαίνει η «μητέρα-πόλη», δηλαδή η πόλη από την οποία ξεκίνησαν οι άποικοι.

·        Η νέα πόλη (αποικία) αποκτούσε δική της οργάνωση και σταδιακά γινόταν ανεξάρτητη.

·        Ανέπτυσσε συμμαχικές και οικονομικές σχέσεις με άλλες πόλεις.

·        Οι δεσμοί με τη μητρόπολη ήταν πάντοτε στενοί και μια σύγκρουση ανάμεσά τους θεωρούνταν αδιανόητη και κατακρινόταν (=δηλ. το θεωρούσαν λάθος, το κατηγορούσαν), αν συνέβαινε.

 

7. Πού εγκαταστάθηκαν οι Έλληνες και πώς ονομάστηκε η Κάτω Ιταλία;

·        Ποιες περιοχές πλημμύρισαν από ελληνικές εγκαταστάσεις: Ο χώρος της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου

·        Ποια περιοχή αγάπησαν ιδιαίτερα οι Έλληνες: την Κάτω Ιταλία.

·        Πώς ονομάστηκε η Κάτω Ιταλία εξαιτίας του πλήθους των αποικιών: Μεγάλη Ελλάδα.

 

8. Ποια ήταν τα αποτελέσματα του αποικισμού; Ποιες αλλαγές έφερε ο αποικισμός στη ζωή των ανθρώπων (συνέπειες);

·        Σε πνευματικό επίπεδο: πνευματική διεύρυνση: Η επαφή με άλλους λαούς διεύρυνε (=μεγάλωσε, έκανε ευρύτερο, πλατύτερο) τον πνευματικό ορίζοντα των Ελλήνων.

(Αυτό σημαίνει ότι η επαφή με άλλους πολιτισμούς αύξησε τις γνώσεις και εμπλούτισε τον τρόπο σκέψης των Ελλήνων)

·        Σε οικονομικό επίπεδο:

o   Η ζήτηση για μέταλλα καλύφθηκε, οδηγώντας στη δημιουργία πολλών επαγγελμάτων.

o   Η ανάπτυξη της αγγειοπλαστικής έδωσε την ευκαιρία σε ζωγράφους να αξιοποιήσουν το ταλέντο τους.

o   Ανάπτυξη Εμπορίου:       α) Η αύξηση της κατανάλωσης οδήγησε στη δημιουργία χώρων συνεχούς διάθεσης προϊόντων (αγορές).

β) Παράλληλα με τους εμπόρους (=«οἱ ἐν πορείᾳ», δηλ. αυτοί που μετακινούνταν) αναπτύχθηκαν και οι κάπηλοι, δηλαδή οι μικρέμποροι ή λιανοπωλητές.

 

---

[1] πρωτοφανής σημαίνει ότι η μετανάστευση αυτή ήταν κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί σε τέτοια έκταση (ή σε τέτοια μορφή) μέχρι τότε.

[2] Σιδηρομετάλλευμα σημαίνει το πέτρωμα που περιέχει σίδηρο σε τέτοια ποσότητα και μορφή ώστε να είναι οικονομικά συμφέρον να εξορυχθεί και να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή του μετάλλου (σιδήρου).

Είναι δηλαδή η πρώτη ύλη για την κατασκευή σιδερένιων εργαλείων, όπλων και αντικειμένων.

[3] Απάνεμο λιμάνι σημαίνει ένα λιμάνι ή όρμος που είναι προστατευμένος από τον αέρα και τα κύματα.

Η προστασία αυτή ήταν ζωτικής σημασίας για τους αρχαίους Έλληνες γιατί:

·        Εξασφάλιζε ότι τα πλοία μπορούσαν να δέσουν με ασφάλεια .

·        Διευκόλυνε το εμπόριο (φόρτωση και εκφόρτωση) ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες.

·        Ήταν απαραίτητο για τη συντήρηση των πλοίων.

[4] Φυσική οχύρωση σημαίνει ότι η ίδια η μορφολογία του εδάφους (το φυσικό περιβάλλον) προσφέρει προστασία και άμυνα στην πόλη. Παραδείγματα φυσικής οχύρωσης είναι:

·        Η πόλη να είναι χτισμένη πάνω σε λόφο ή ύψωμα (όπως η Ακρόπολη).

·        Να περιβάλλεται από γύρω από βράχια, απότομες πλαγιές, ή θάλασσα σε μεγάλο μέρος της, κάνοντας δύσκολη την προσέγγιση από πιθανούς εχθρούς.

Αυτό τους απασχολούσε ιδιαίτερα, καθώς έπρεπε να αντιμετωπίσουν την πιθανή εχθρότητα των κατοίκων της περιοχής.