Σχεδιάγραμμα: Αθήνα, η Πορεία προς τη Δημοκρατία

 

 

Α. Αρχική Κατάσταση & Ανάγκη για Μεταρρύθμιση

• Προβλήματα:
• Οξύ οικονομικό πρόβλημα που οδηγούσε σε δουλεία λόγω χρεών (συνεχής αναταραχή).
• Μερική ικανοποίηση από την καταγραφή των νόμων (του Δράκοντα).

 

 

Β. Τα Μέτρα του Σόλωνα (594 π.Χ.)

Οι Αθηναίοι επέλεξαν τον Σόλωνα (ποιητή, έναν από τους 7 σοφούς της αρχαιότητας), για να δώσει λύση στα προβλήματα της πόλης.

1. Οικονομικά & Κοινωνικά Μέτρα

• Σεισάχθεια:
• Απελευθέρωση όσων είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών.
• Απαγόρευση μελλοντικού δανεισμού με εγγύηση την προσωπική ελευθερία.
• Αποτέλεσμα: Λύτρωση της αγροτικής τάξης.

 

2. Πολιτειακά Μέτρα

• Διαίρεση Πολιτών: Σε τέσσερις τάξεις με βάση το εισόδημα (όχι την καταγωγή). Ανάλογα ορίστηκαν τα αξιώματα.
• Στόχος: Αποδυνάμωση του αριστοκρατικού πολιτεύματος.
• Εκκλησία του Δήμου: Διεύρυνση του πολιτικού της ρόλου.
• Βουλή των Τετρακοσίων: Προετοίμαζε τα θέματα για την Εκκλησία του Δήμου.
• Ηλιαία: Δημιουργία δικαστηρίου με κλήρωση ατόμων από όλες τις τάξεις, για καλύτερη απονομή δικαιοσύνης.
• Υποχρέωση Συμμετοχής: Νόμος που στερούσε πολιτικά δικαιώματα από όσους δεν έπαιρναν σαφή θέση στα κοινά.

 

 

Γ. Τυραννίδα του Πεισίστρατου

• Αίτια: Η γη ανήκε στους λίγους, το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης ήλθε πάλι στην επιφάνεια.
• Κατάληψη Εξουσίας: Ο Πεισίστρατος επέβαλε τυραννικό πολίτευμα με τη συμπαράσταση του λαού.
• Αποτελέσματα:
• Στέρηση ελευθεριών.
• Σημαντικά εξωραϊστικά έργα (Εννεάκρουνος, νέα Αγορά, Ναός Ολυμπίου Διός, προσπάθεια για βιβλιοθήκη).
• Πτώση: Μετά τον θάνατό του (527 π.Χ.), την εξουσία ανέλαβε ο γιος του Ιππίας, ο οποίος ανατράπηκε το 510 π.Χ.

 

 

Δ. Οι Καινοτομίες του Κλεισθένη

Ο Κλεισθένης, αρχηγός των δημοκρατικών, θεμελίωσε το δημοκρατικό πολίτευμα.

• Δημιουργία Δέκα Φυλών: Τα μέλη προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Αττικής.
• Στόχος: Η καταγωγή και η συγγένεια έπαψαν να παίζουν ρόλο στην πολιτική ζωή. «Έδωσε την πολιτεία στον λαό».
• Βουλή των Πεντακοσίων: Αύξηση της βουλής κατά 100 μέλη.
• Αύξηση Στρατηγών: Αύξησε τον αριθμό των στρατηγών σε δέκα, για να προστατέψει τους πολίτες από τον κίνδυνο αύξησης της δύναμης του πολέμαρχου στρατηγού.
• Εκκλησία του Δήμου: Έγινε κυρίαρχο σώμα όπου λαμβάνονταν οι πιο σοβαρές αποφάσεις.
• Πρόσβαση σε Αξιώματα: Έκανε όλα τα αξιώματα προσιτά στους πολίτες.

Νόμος του Οστρακισμού (στην πηγή)

• Ψηφίστηκε ο νόμος του οστρακισμού για την ενίσχυση της λαϊκής δύναμης και την αντιμετώπιση της καχυποψίας προς όσους κατείχαν ισχυρές θέσεις.

 

 

Ε. Συμπέρασμα

• Ο Κλεισθένης θεωρείται ο θεμελιωτής του δημοκρατικού πολιτεύματος.
• Οι δημοκρατικοί θεσμοί αφύπνισαν το ενδιαφέρον των πολιτών για τα κοινά και επέφεραν σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής της πόλης.
• Το βήμα αυτό προς τη δημοκρατία έχει παγκόσμια ιστορική σημασία.