Η λειτουργία του αθηναϊκού πολιτεύματος: σχεδιάγραμμα / ερωτήσεις - απαντήσεις

 Σχεδιάγραμμα

 Α. Η Λειτουργία του Πολιτεύματος

ü  Εξέλιξη: Μέχρι το 462 π.Χ. το πολίτευμα λειτουργούσε όπως το είχε διαμορφώσει ο Κλεισθένης. Στη συνέχεια, εξελίσσεται, η λαϊκή συμμετοχή διευρύνεται και ο δήμος ασκεί το σύνολο της εξουσίας.

ü  Η Εκκλησία του Δήμου:

Ø  Είναι το κυρίαρχο σώμα της πολιτείας.

Ø  Όλοι οι ελεύθεροι πολίτες της Αττικής ήταν μέλη της.

Ø  Οι αποφάσεις της καθόριζαν την πορεία της πολιτείας σε όλους τους τομείς.

ü  Η Βουλή των Πεντακοσίων:

Ø  Εκλέγεται από την Εκκλησία του Δήμου.

Ø  Προετοιμάζει τα κείμενα των νόμων (προβούλευμα) που ψηφίζει η Εκκλησία.

Ø  Μετά τον Εφιάλτη, ο Άρειος Πάγος δεν είχε δικαίωμα να την ελέγχει.

ü  Διοικητικές Αρχές:

Ø  Οι Εννέα Άρχοντες πλέον κληρώνονται (όχι εκλέγονται) και το αξίωμά τους είναι καθαρά διακοσμητικό.

Ø  Οι Δέκα Στρατηγοί (εκλέγονται) αναδεικνύονται ως οι κύριοι ανώτατοι άρχοντες.

§  Έργο των Στρατηγών: Εσωτερική ασφάλεια, σχεδιασμός εξωτερικής πολιτικής, διοίκηση στρατού και στόλου.

ü  Απονομή Δικαιοσύνης:

Ø  Ο Άρειος Πάγος διατηρεί μόνο τις περιπτώσεις φόνου εκ προμελέτης και εμπρησμού.

Ø  Όλες οι άλλες περιπτώσεις μεταφέρονται στη δικαιοδοσία της Ηλιαίας.

Ø  Ηλιαία: Πολυμελές λαϊκό δικαστήριο με 6.000 δικαστές, οι οποίοι εκλέγονταν με θητεία ενός έτους.

 

Β. Ο Θεσμός των Λειτουργιών (Λειτουργίες)

ü  Οικονομική Ανάγκη: Η Αθηναϊκή Πολιτεία είχε μεγάλη ανάγκη από χρήματα για τη συντήρηση του στόλου, την οργάνωση εορτών, τις θεατρικές παραστάσεις και τις πρεσβείες.

ü  Ορισμός: Ένα ευφυές φορολογικό σύστημα που υποχρέωνε τους οικονομικά ισχυρούς Αθηναίους να προσφέρουν τα αναγκαία χρήματα.

ü  Διπλό Όφελος: Βοηθείται η Πολιτεία, ενώ συγχρόνως προωθείται η προσωπική προβολή και υλοποιούνται οι φιλοδοξίες των φορολογουμένων.

ü  Κυριότερες Λειτουργίες:

Ø  Τριηραρχία: Προσφορά χρημάτων για τη συντήρηση κρατικού πλοίου.

Ø  Χορηγία: Ανάληψη της δαπάνης για το ανέβασμα θεατρικής παράστασης.

Ø  Γυμνασιαρχία: Καταβολή εξόδων για τη διατροφή και εκγύμναση αθλητών.

Ø  Εστίαση: Παροχή δημόσιου γεύματος στα μέλη της φυλής.

ü  Τιμές: Η Πολιτεία τιμούσε τους λειτουργούς, δίνοντάς τους την άδεια να στήσουν αναμνηστικό μνημείο σε περίπτωση νίκης.

 

 Ερωτήσεις-απαντήσεις

Ποιοι συμμετείχαν στην Εκκλησία του Δήμου;	Όλοι οι ελεύθεροι Αθηναίοι πολίτες
Ποιος ήταν ο ρόλος της Βουλής των Πεντακοσίων;	Προετοιμάζει τα κείμενα των νόμων (προβούλευμα) και ψήφιζε ή απέρριπτε η Εκκλησία.
Τι άλλαξε στη Βουλή των Πεντακοσίων μετά τον Εφιάλτη;	Ο Άρειος Πάγος δεν είχε πλέον δικαίωμα να την ελέγχει.
Τι απέγιναν οι Εννέα Άρχοντες;	Δεν εκλέγονταν πια, αλλά κληρώνονταν, με αποτέλεσμα το αξίωμά τους να είναι καθαρά διακοσμητικό.
Ποιοι αναδείχθηκαν ως οι κύριοι ανώτατοι άρχοντες;	Οι Δέκα Στρατηγοί (εκλέγονταν)
Ποια ήταν τα κύρια καθήκοντα των Δέκα Στρατηγών;	Η εσωτερική ασφάλεια, ο σχεδιασμός της εξωτερικής πολιτικής και η διοίκηση του στρατού και του στόλου.
Ποιες υποθέσεις διατήρησε ο Άρειος Πάγος μετά τον Εφιάλτη;	Μόνο τις περιπτώσεις φόνου εκ προμελέτης και εμπρησμού.
Τι είναι η Ηλιαία;	Ένα πολυμελές λαϊκό δικαστήριο με 6.000 δικαστές.
Ποιο ήταν το βασικό κίνητρο για τη δημιουργία του θεσμού των λειτουργιών;	Η ανάγκη της αθηναϊκής Πολιτείας για χρήματα για τη συντήρηση του στόλου, τις εορτές και τις παραστάσεις.
Τι ήταν οι λειτουργίες;	Ένα φορολογικό σύστημα που υποχρέωνε τους οικονομικά ισχυρούς να προσφέρουν τα αναγκαία χρήματα.
Τι είναι η Τριηραρχία;	Η προσφορά χρημάτων από ιδιώτες για τη συντήρηση ενός κρατικού πλοίου.
Τι είναι η Χορηγία;	Η ανάληψη της δαπάνης για το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης.
Πώς τιμούσε η Πολιτεία τους λειτουργούς;	Τους έδινε την άδεια να στήσουν αναμνηστικό μνημείο σε περίπτωση νίκης (π.χ. σε δραματικούς αγώνες).